Jak wyhodować piękne bratki na rabacie: wszystko o pielęgnacji, dużo zdjęć

Bratki (znane też jako fiołek trójbarwny, wiola lub „bratki ogrodowe”) to barwne kwiaty z rozpoznawalnym, oryginalnym rysunkiem na płatkach, które zdobią wiele rabat. Nasz artykuł opowie o ich cechach, gatunkach, potrzebnych warunkach, sposobach uprawy i prawidłowej pielęgnacji. Wszystko, co powinien wiedzieć początkujący ogrodnik.

To ciekawe ! Według wschodniosłowiańskiej legendy dziewczyna Anna stała na skraju drogi i wpatrywała się w dal, wypatrując narzeczonego, który obiecał po nią wrócić. Ale nigdy się go nie doczekała. Łzy oszukanej dziewczyny spadały na ziemię i w tym miejscu wyrósł cudowny trójbarwny kwiat. Stąd wzięła się wschodniosłowiańska nazwa kwiatu – „oczka Anny”.

Opis bratków

Główna cecha bratków to barwna plama u nasady płatków, przypominająca oczy z rzęsami. Mają bardzo bogatą gamę kolorów: od białych i żółtych po fioletowe, purpurowe, a nawet czarne. Są odmiany jednobarwne, dwukolorowe i plamiste. Wysokość krzaczków – nie więcej niż 30 cm. Wielkość kwiatów – 1,5-10 cm, w zależności od odmiany.

Bratki zakwitają wcześnie (w kwietniu) i długo kwitną (do lipca, a przy dobrej pielęgnacji – nawet do późnej jesieni).

W naturze można spotkać dziki fiołek trójbarwny, z którego nasion hodowcy wyhodowali współczesne mieszańce ogrodowe. Z wyglądu są podobne, ale są też różnice. Dziki fiołek ma mniej łodyg i znacznie drobniejsze kwiaty.

Gatunki bratków

Bratki bywają jednoroczne lub wieloletnie (dwuletnie). Pierwsze to mieszańce o większych kwiatach. A drugie – o drobniejszych kwiatach, ale bardziej wytrzymałe. Nazywa się je wiolami.

Pod względem wielkości kwiatów bratki można podzielić na 3 główne grupy:

• wielkokwiatowe – z kwiatami o średnicy 8-11 cm,
  

  

• średniokwiatowe – 6,5-9 cm,
  

  

• multiflora – z dużą liczbą drobnych kwiatów o średnicy 3,5-6,5 cm
  

  

Bratki (wiole) różnią się też gamą kolorów. Mogą mieć kwiaty pojedyncze i pełne.

Optymalne warunki dla bratków

Bratki szybko przystosowują się do różnych warunków. W Polsce uprawia się je głównie jako rośliny dwuletnie: wysiewa się latem, a kwitną następnej wiosny. Ale aby zapewnić obfite i długie kwitnienie, trzeba umiejętnie wybrać miejsce dla kwiatów.

Oświetlenie

Miejsce z bratkami powinno być dobrze oświetlone. Można wybrać też lekko zacienione miejsce, zwłaszcza jeśli w twoim regionie latem jest bardzo słonecznie. Ale pełny cień jest dla rośliny przeciwwskazany, inaczej wyciągnie się, wytworzy mało pąków i będzie kwitła słabo i niewyraźnie.

Temperatura

Latem kwiaty wytrzymują do 30°C, jeśli podlewać je częściej i nie w dzień w palącym słońcu, tylko rano. Bratki najlepiej czują się w chłodzie (10-20°C) i są odporne na zimno: znoszą lekkie przymrozki, a dwuletnie odmiany przy ściółkowaniu zwykle dobrze zimują w gruncie.

Gleba

Powinna być żyzna, lekka, lekko kwaśna (pH 6,0-6,5), na przykład mieszanka torfu, piasku i gliny.

Inne potrzebne warunki

• Ochrona przed wiatrem.
• Drenaż. Jest potrzebny, jeśli wybrałeś miejsce skłonne do przemokania.
• Właściwe przedplony. Dla bratków trzeba wybierać miejsce, na którym przed nimi nie rosły psiankowate (np. ziemniaki, pomidory) ani jaskrowate (ciemiernik, orlik, jaskier itp.)

Pielęgnacja bratków

Aby uzyskać obficie kwitnące, barwne bratki, prawidłowo je podlewaj, nawoź, chroń przed chorobami, szkodnikami i zapewnij inną potrzebną pielęgnację.

Podlewanie

Bratki nie znoszą nadmiaru wilgoci, przez który bardzo szybko rozwija się zgnilizna korzeni. Dlatego kwiatom trzeba zapewnić umiarkowane podlewanie, zwłaszcza wiosną i wczesnym latem.

Zasady podlewania.

• Wiosną i latem bratki potrzebują około 24,5 l wody na 1 m² tygodniowo. Możesz podlewać je codziennie po trochu albo rzadziej, ale obficiej.
• Kieruj się opadami. W deszczową pogodę można całkowicie obejść się bez podlewania, a w suchą – podlewać obficiej niż zwykle.
• Oceniaj stan gleby. Nie powinna ani wysychać, ani mocno rozmakać.
• Nie podlewaj w południe, gdy mocno świeci słońce. Najlepiej rano, gdy temperatura jest niższa. Rośliny będą przygotowane do upalnego dnia, a woda najpewniej zdąży odparować do nocy, co jest profilaktyką chorób grzybowych.
• Łącz nawożenie z podlewaniem. Jeśli zamierzasz nawozić, przy okazji podlej.

Nawożenie

Przed sadzeniem do gruntu wprowadź do niego granulowany superfosfat. W okresie aktywnego wzrostu, tworzenia pąków i kwitnienia nawoź rośliny mniej więcej raz na 2 tygodnie uniwersalnymi nawozami mineralnymi do roślin kwitnących. Pamiętaj przy tym, że w okresie pąkowania kwiaty potrzebują więcej potasu i fosforu.

Ważne ! Uważaj z nawozami organicznymi. Świeży obornik jest dla bratków przeciwwskazany. Może zniszczyć system korzeniowy.

Przycinanie

Krzaczki lepiej rosną i się rozwijają, jeśli na czas przycina się stare łodygi. Zostaw pędy długości 5-6 cm – a przycięta roślina wkrótce zacznie intensywnie rosnąć, pokrywając się pąkami. Jeśli krzak wolno rośnie i ma mało pąków, można całkowicie usunąć pędy boczne i zostawić tylko główny wysokości od 10 do 15 cm.

Przygotowanie do zimy

Jak prawidłowo przygotować bratki do zimy, zależy od regionu.

• W łagodniejszych regionach wykopywać roślin nie trzeba. Wystarczy przyciąć ich części nadziemne i wyściółkować miejsce suchymi liśćmi lub torfem – a kwiaty pomyślnie przezimują.
• W chłodniejszych regionach warto uprawiać bratki jako rośliny dwuletnie: latem wysiewać, wiosną otrzymywać kwitnące rośliny, a potem wysiewać od nowa. Alternatywny wariant to przesadzenie do doniczek jesienią i zimowanie w pomieszczeniu w temperaturze 5-10°C, na przykład na loggii lub w szklarni.

Ochrona przed szkodnikami i chorobami

Szkodniki, które najczęściej atakują bratki, i środki do walki z nimi.

• Mszyca. Wysysa soki z rośliny, a listki zaczynają się zwijać. Szczególnie niebezpieczna dla młodych roślin. Środki do walki – insektycydy, roztwór mydła.
• Ślimaki. Zjadają liście i płatki. Szczególnie często pojawiają się po opadach. Środki do walki – ściółkowanie gleby popiołem, specjalne pułapki i ręczne zbieranie szkodników.
• Przędziorek. Tka cienką pajęczynę i powoduje odbarwienie liści. Środki do walki – akarycydy.

Najczęstsze choroby i metody leczenia.

• Szara pleśń. Liście stają się brunatne i gniją. Najczęściej choroba rozwija się, jeśli gleba jest przemoczona lub długo padają deszcze. Leczenie – usunięcie części roślin porażonych zgnilizną i oprysk fungicydami.
• Plamistość liści. Najpierw pojawiają się na nich plamy, a potem listki się zwijają i zasychają. Leczenie – zniszczenie chorych roślin i oprysk zdrowych preparatami zawierającymi miedź (np. cieczą bordoską).
• Zgorzel siewek. Łodygi stają się ciemniejsze i cieńsze u podstawy. Zakażona rozsada i siewki więdną i giną. Leczenie – zniszczenie zakażonych krzaczków, oprysk zdrowych fungicydem. Jeśli rośliny są porażone masowo, trzeba będzie sadzić od nowa.
• Mączniak prawdziwy. Na liściach pojawia się biały nalot. Ryzyko zakażenia jest szczególnie wysokie przy niskiej temperaturze i podwyższonej wilgotności. Leczenie – zniszczenie chorych roślin i oprysk zdrowych fungicydem.

Profilaktyka chorób

• Sadź bratki w miejscu, które jest dobrze przewiewne.
• Zachowuj minimalną odległość między roślinami (w zależności od odmiany 15-25 cm).
• Nie przelewaj gleby.
• Regularnie oglądaj nasadzenia, by na czas wykryć problem.
• Zmieniaj uprawy sadzone w danym miejscu zgodnie z zasadami płodozmianu.
• Jesienią koniecznie usuwaj resztki roślin.
• Nie przenawoź kwiatów nawozami o wysokiej zawartości azotu.

Inna potrzebna pielęgnacja

• Usuwaj przekwitłe kwiaty, by intensywniej tworzyły się nowe pąki. Nie dopuszczaj, by zamieniły się w torebki nasienne. Chyba że chcesz zebrać nasiona. Wtedy możesz zostawić kilka takich krzaczków.
• Ścinaj żółte liście, zwłaszcza po deszczowej pogodzie, by nie rozwijały się choroby grzybowe.
• Spulchniaj glebę. Jest to szczególnie ważne po deszczach i podlewaniu. Ale spulchniaj ostrożnie, inaczej możesz uszkodzić korzenie.
• Ściółkuj – pokrywaj glebę luźnym materiałem, który zatrzyma wilgoć, nie da rosnąć chwastom i ustabilizuje temperaturę. Można to robić słomą, suchymi trocinami lub torfem.
• Cieniuj kwiaty w dzień, by chronić je przed południowym słońcem, inaczej mogą wyblaknąć. Jest to szczególnie ważne w upalne lato.

Uprawa bratków

Te kwiaty zwykle uprawia się na zewnątrz, ale można je uprawiać także w domu w doniczkach. Sposoby uprawy to wysiew i sadzenie wcześniej przygotowanej rozsady. Oba warianty mają plusy i minusy, ale jeśli sadzić rozsadę, kwiaty pojawią się wcześniej i będą kwitły bujniej. Do tego będziesz mógł kontrolować, jak rosną twoje bratki, i wybierać najsilniejsze.

Uprawa z nasion

Jeśli planujesz wysiewać bratki bezpośrednio do gruntu, pamiętaj, że ten sposób sprawdza się przy łagodnej, wczesnej wiośnie. W chłodniejszych regionach lepiej stosować uprawę z rozsady.

Jak wybrać czas wysiewu?

• Jeśli wysiać nasiona w lutym-marcu, kwiaty pojawią się już w maju-czerwcu.
• Przy wysiewie w maju-czerwcu kwitnienia możesz się spodziewać dopiero w sierpniu-wrześniu.
• Można też wysiać nasiona w sierpniu-wrześniu, by rośliny przezimowały i zakwitły do kwietnia.

Jak przygotować nasiona?

Poczekaj, aż na krzaczkach całkowicie wyschną torebki z nasionami, i zbierz je. Po oczyszczeniu osusz je i przechowuj w chłodnym miejscu w papierowych torebkach. Mogą zachować zdolność kiełkowania przez dwa lata.

Ważne ! Jeśli masz bratki odmiany mieszańcowej, młode rośliny wyhodowane z ich nasion mogą nie zachować cech roślin rodzicielskich. Dlatego lepiej kupować gotowe nasiona w sklepie.

Jak wysiewać bratki? Na początek przygotuj miejsce.

1. Przekop je, by nasycić glebę wilgocią i tlenem.
2. Wprowadź kompost lub próchnicę, popiół i nawozy mineralne o wysokim stężeniu potasu i fosforu.
3. Jeśli gleba jest kwaśna, wprowadź nawozy wapniowe (tak zwane wapnowanie).
4. Wyściółkuj.

Teraz można przystąpić do wysiewu.

1. Zrób na miejscu rowki szerokości 0,5 cm.
2. Wysiej nasiona w odstępie 2 cm.
3. Przykryj wysiew folią i trzymaj tak do pojawienia się wschodów, okresowo wietrząc.
4. Z reguły po 1,5-2 tygodniach pojawiają się kiełki, ale może to nastąpić później (w ciągu miesiąca). Wszystko zależy od tego, jakie bratki wybrałeś i jak dobry materiał siewny wykorzystałeś.

Przygotowanie rozsady

Można ją uprawiać z nasion lub stosować sadzonkowanie.

Wysiew przeprowadza się w lutym-marcu.

1. Wsyp do pojemnika mieszankę podłoża i zrób w niej kilka rowków głębokości nie więcej niż 1 cm w odległości 5 cm od siebie. Podłoże powinno być lekkie, z torfu, piasku i próchnicy.
2. Zwilż miejsca wysiewu i wysiej nasiona.
3. Przykryj pojemnik folią, by stworzyć efekt szklarni, i postaw w miejscu o temperaturze 18-22°C z dala od promieni słońca. Okresowo wietrz i zwilżaj wysiew.
4. Po 1-2 tygodniach pojawią się wschody. Gdy to nastąpi, temperaturę należy obniżyć do 15°C.
5. Po pojawieniu się 2 prawdziwych listków (nie liścieni, które pojawiają się jako pierwsze i nie są podobne do liści dorosłej rośliny) przeprowadź pikowanie (przesadź sadzonki do indywidualnych doniczek, kubeczków lub innych pojemników).
6. Gdy rośliny będą miały po 6 listków, uszczyknij łodygę centralną, by krzaczki lepiej się rozwijały. Teraz można wysadzać rozsadę do gruntu.

Sadzonkowanie przeprowadzamy tak.

1. Potnij łodygi na odcinki z kilkoma międzywęźlami (co najmniej 2).
2. Wsyp do niewielkich pojemników podłoże i posadź w nich sadzonki.
3. Przykryj pojemniki folią i postaw w ciepłym, zacienionym miejscu.
4. Codziennie wietrz sadzonki i zraszaj z rozpylacza.
5. Gdy rośliny się ukorzenią (średnio po miesiącu), można przesadzać je do gruntu lub doniczek.

Wysadzanie rozsady do gruntu

Przeprowadza się je w kwietniu-maju, gdy nie ma już ryzyka silnych przymrozków.

Jak sadzić rozsadę?

1. Przygotuj miejsce (jak przy wysiewie nasion).
2. Posadź młode rośliny w odległości 15-25 cm od siebie.
3. Obficie podlej rozsadę i na 2-3 dni zacień miejsce, by lepiej się zaadaptowała.
4. Po tygodniu nawieź.

Wysiew bratków do doniczek

1. Wsyp do doniczek mieszankę torfu, ziemi i próchnicy.
2. Wysiej nasiona, przykryj doniczki folią i postaw w ciepłym, ciemnym miejscu.
3. Codziennie na kilka minut unoś folię, by przewietrzyć.
4. Gdy pojawią się wschody, zacznij przyzwyczajać je do światła i powietrza. W tym celu przez tydzień zostawiaj doniczki odkryte coraz dłużej. Zacznij od 10 minut i stopniowo dojdź do 6 godzin. Potem folię można całkowicie zdjąć.
5. Doniczki z domowymi bratkami trzeba stawiać w dobrze oświetlonym miejscu, na przykład na parapecie od strony południowo-wschodniej lub południowo-zachodniej.

A jeśli nie zdecydowałeś się sadzić tych pięknych kwiatów na swojej rabacie, zachęcamy do podziwiania ich zdjęć w naszej galerii.

Bratki – piękne zdjęcia kwiatów

Przeczytaj także

• Jaskier azjatycki (ranunkulus)
• Sansewieria (wężownica)
• Filodendron – kwiat doniczkowy